Bennekom Joods Toevluchtsoord 1940-1944

15 mei Voorjaarslezing en boekpresentatie
 
,,Meer dan 140 joden doken onder in het dorp”

Oud-Bennekom brengt dinsdag 15 mei het boek ‘Bennekom Joods Toevluchtsoord 1940-1944’ uit. Een werkgroep van de historische vereniging deed zes jaar onderzoek naar de lotgevallen van joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Bennekom verbleven. Er is veel ontdekt en die resultaten zijn te lezen in het ruim tweehonderd pagina’s tellende boek dat werd geschreven door Kees Heitink en Ad Nooij. Op dinsdag 15 mei wordt het boek gepresenteerd in bijzijn van onder andere burgemeester Cees van der Knaap en Max van Weezel, politiek commentator van Vrij Nederland.

Door de auteurs is uitvoerig archiefonderzoek verricht en met veel mensen gesproken. Over het onderwerp zijn reeds een aantal artikelen in De Kostersteen verschenen. Ook is er enkele jaren geleden een druk bezochte bijeenkomst geweest waar het verhaal werd verteld van de Soetendael. In de boerderij tegenover Beringhem werden destijds veel onderduikers opgevangen. ,,Uit het onderzoek bleek dat het een soort doorgangshuis is geweest. Veel joden verbleven er kort om vervolgens naar een andere locatie door te reizen. Dat wist ik echt niet toen we met het onderzoek begonnen”, vertelt Heitink.

Vóór 1940 woonden in Bennekom slechts weinig joden. Maar al in het najaar van 1940 kwamen de eerste Joodse vluchtelingen naar dit dorp. Dat waren Duitsers die vóór de oorlog het nazi-regiem in hun land waren ontvlucht en zich vestigden in Nederland. Tot april 1943 konden zij hier legaal wonen. ,,Het ging in Bennekom om 31 Duitse joden die hier woningen huurden. Voor mij was het een ontdekking dat het zoveel waren geweest”, gaat Heitink verder.

Maar toen Gelderland ‘Judenfrei’ moest worden, stonden joden in Bennekom voor de keuze: ‘vrijwillig’ naar kamp Westerbork gaan of onderduiken. In de loop van 1942 kwam een tweede stroom op gang. Nu waren het Nederlandse Joden die geen gehoor wensten te geven aan de oproep voor een zogenaamd ‘Pools werkkamp’ en via hun contactmannen een onderduikadres in Bennekom vonden. ,,De gesprekken die we voor dit boek hebben gevoerd, waren soms erg emotioneel. Het eerste interview met Han Mulder maakte veel indruk op mij. Zijn moeder had regelmatig onderduikers die werden gebracht door huisarts Wim Kan. Ook was het bijzonder dat de huidige bewoners van een pand op de Heerdlaan mij een schuilplaats lieten zien”, vertelt Nooij.

De tweede stroom Joodse vluchtelingen die naar Bennekom kwam, was aanzienlijk groter dan de eerste. ,,Meer dan 140 joden doken onder in het dorp. Vóór de oorlog was Bennekom met zijn vele pensions een geliefd vakantiedorp. Tijdens de oorlog werd het een Joods toevluchtsoord”, aldus Nooij. De onderduikers zaten niet alleen in het uitgestrekte bos- en heidegebied, maar ook in de Kraats en in veel huizen in het dorp zelf, zoals op de Halderbrinkweg, Nassaulaan, Julianalaan, Selterskampweg en het Algemeer. Toen in oktober 1944 de gehele Bennekomse bevolking moest evacueren, zochten ook de onderduikers elders een nieuw onderkomen.

De presentatie vindt plaats op dinsdag 15 mei om 20.00 uur in de Oude Kerk aan de Dorpsstraat in Bennekom. De normale prijs van het boek is 19,95 euro, maar kan deze avond worden aangeschaft voor 17,50 euro. Het boek is verkrijgbaar bij de boekhandel en via de vereniging. ISBN 978-90-78592-03-7.

Categorie: Nieuws.